Mức giảm trừ gia cảnh là một trong những nội dung quan trọng nhất khi tính Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Đây là khoản được trừ vào thu nhập chịu thuế nhằm bảo đảm người nộp thuế có đủ điều kiện tối thiểu để trang trải cuộc sống cho bản thân và người phụ thuộc. Việc hiểu rõ mức giảm trừ gia cảnh giúp người lao động chủ động hơn trong quá trình kê khai và quyết toán thuế TNCN. Đặc biệt, khi Chính phủ ban hành nhiều điều chỉnh mới về mức giảm trừ, người lao động càng cần nắm chắc khái niệm này để tránh tính sai hoặc kê khai thiếu.
Mời quý độc giả cùng Sabay theo dõi những chia sẻ sau để nắm rõ thông tin về mức giảm trừ gia cảnh và những thay đổi mới nhất trong năm 2026.
Giảm trừ gia cảnh là gì?
Giảm trừ gia cảnh là gì? Đây là khoản tiền được trừ vào thu nhập chịu thuế trước khi tính thuế theo Luật Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN). Khoản giảm trừ này giúp giảm nghĩa vụ thuế cho đối tượng nộp thuế có người phụ thuộc hoặc có mức thu nhập vừa đủ trang trải chi phí sống tối thiểu.
(Theo Điều 9 Thông tư 111/2023/TT-BTC (được sửa đổi tại Khoản 6 Điều 25 Thông tư 92/2015/TT-BTC)
Khoản giảm trừ bao gồm:
- Mức giảm trừ bản thân
- Mức giảm trừ người phụ thuộc
Giảm trừ gia cảnh giúp người nộp thuế đảm bảo được chi phí cơ bản trong cuộc sống trước khi thực hiện nghĩa vụ thuế. Trong thực tế, người lao động cần biết mức giảm trừ bản thân và gia cảnh, cũng như giảm trừ gia cảnh mỗi người được bao nhiêu, để chủ động tính toán thu nhập hằng tháng.
Khoản này cũng liên quan đến các nội dung khác trong thuế TNCN như:
- Các khoản thu nhập miễn thuế
- Khoản giảm trừ khác (bảo hiểm, từ thiện,…)
- Khoản khấu trừ và khoản giảm trừ khác theo quy định
- Thu nhập toàn phần, thu nhập chịu thuế, và thu nhập tính thuế
Ai được tính là người phụ thuộc?
Người phụ thuộc là cá nhân mà người nộp thuế có trách nhiệm nuôi dưỡng và được đăng ký để tính mức giảm trừ gia cảnh theo Luật Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN). Việc xác định đúng người phụ thuộc giúp người nộp thuế giảm thu nhập chịu thuế, tính đúng số thuế theo biểu thuế thu nhập cá nhân lũy tiến, và đảm bảo quyền lợi khi quyết toán thuế TNCN cuối năm.
Các nhóm người phụ thuộc chính bao gồm:
Con cái
Con cái là nhóm người phụ thuộc phổ biến nhất. Các bước xác định đúng gồm:
- Kiểm tra độ tuổi và khả năng lao động
- Con dưới 18 tuổi được tính tự động.
- Con trên 18 tuổi chỉ được tính khi không có khả năng lao động hoặc đang học phổ thông, trung cấp, cao đẳng, đại học.
- Xác minh thu nhập
- Con trên 18 tuổi phải có thu nhập toàn phần, thu nhập chịu thuế không vượt mức quy định.
- Nếu con đã đi làm và có thu nhập ổn định thì không thuộc diện giảm trừ.
Vợ hoặc chồng
Vợ hoặc chồng được tính là người phụ thuộc khi đáp ứng đầy đủ điều kiện sau:
- Không có thu nhập hoặc thu nhập thấp: Người phối ngẫu phải có thu nhập dưới mức quy định để được giảm trừ.
- Không có khả năng lao động hoặc thuộc diện được nuôi dưỡng: Có giấy tờ y khoa chứng minh.
- Không được đăng ký giảm trừ ở nơi khác: Đảm bảo không trùng với người nộp thuế khác.
Việc xác định đúng nhóm này giúp người nộp thuế tính mức giảm trừ bản thân và gia cảnh, xác định khoản khấu trừ hợp lệ và tránh thiếu sót khi quyết toán.
Cha mẹ
Bao gồm cha mẹ đẻ, cha mẹ vợ, cha mẹ chồng, cha dượng, mẹ kế, cha mẹ nuôi hợp pháp.
Điều kiện: Trong độ tuổi lao động thì phải bị khuyết tật, không có khả năng lao động. Ngoài độ tuổi lao động thì phải không có thu nhập hoặc thu nhập bình quân tháng không quá 1.000.000 đồng.
Các cá nhân khác
Ngoài các nhóm trên, người phụ thuộc còn bao gồm:
- Anh chị em ruột không nơi nương tựa
- Cháu ruột mồ côi
- Người mà cá nhân trực tiếp nuôi dưỡng theo quyết định của cơ quan có thẩm quyền
Xác định người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh
Người phụ thuộc là con của người nộp thuế
Để xác định đúng nhóm con cái, bạn cần kiểm tra từng điều kiện theo quy định. Quy trình thực hiện như sau:
Bước 1: Kiểm tra độ tuổi hoặc khả năng lao động
Một người được tính người phụ thuộc nếu thuộc một trong các trường hợp:
- Con dưới 18 tuổi (tính theo tháng).
- Con từ 18 tuổi trở lên nhưng không có khả năng lao động, gồm:
- Khuyết tật bẩm sinh
- Tai nạn hoặc bệnh tật mất khả năng lao động
- Con đang học đại học, cao đẳng, trung cấp, học nghề và có thu nhập bình quân dưới 1 triệu đồng/tháng trong năm.
Các tiêu chí này giúp xác định chính xác đối tượng, từ đó bạn áp dụng đúng mức giảm trừ gia cảnh cho bản thân và gia cảnh, đảm bảo tính hợp lệ trong hồ sơ thuế.
Bước 2: Kiểm tra quan hệ hợp pháp
Các loại quan hệ con cái được tính gồm:
- Con đẻ
- Con nuôi hợp pháp
- Con riêng
- Con ngoài giá thú (nếu có giấy tờ xác minh)
Việc xác định quan hệ giúp bạn chuẩn bị đúng hồ sơ chứng minh người phụ thuộc, một yêu cầu bắt buộc khi làm kê khai thuế và quyết toán thuế TNCN cuối năm.
Bước 3: Xác nhận nghĩa vụ nuôi dưỡng
Bạn cần chứng minh mình là người trực tiếp nuôi dưỡng. Điều này ảnh hưởng đến quyền được tính khoản giảm trừ, đảm bảo tránh trùng lặp khi nhiều người cùng nuôi một người phụ thuộc.
Người phụ thuộc khác của người nộp thuế
Nhóm người phụ thuộc khác bao gồm: vợ/chồng không có thu nhập, cha mẹ, ông bà, anh chị em, cô dì chú bác ruột, cháu ruột hoặc người không nơi nương tựa mà bạn đang trực tiếp nuôi dưỡng. Quy trình xác định như sau:
Bước 1: Kiểm tra thu nhập và độ tuổi
- Người trong độ tuổi lao động: chỉ được tính khi bị khuyết tật, không có khả năng lao động và có thu nhập dưới 1 triệu đồng/tháng.
- Người ngoài độ tuổi lao động: chỉ cần thu nhập bình quân dưới 1 triệu đồng/tháng.
Điều này giúp xác định đúng các đối tượng được tính là người phụ thuộc, phù hợp với quy định trong Thuế TNCN và các văn bản hướng dẫn.
Bước 2: Kiểm tra tình trạng cư trú và nuôi dưỡng
Bạn phải chứng minh đang trực tiếp nuôi dưỡng thông qua:
- Hộ khẩu
- Giấy xác nhận địa phương
- Giấy xác nhận không có người nuôi dưỡng khác
Hồ sơ này được nộp cùng mã số thuế của người nộp thuế và của người phụ thuộc để hệ thống ghi nhận chính xác khoản khấu trừ.
Bước 3: Kiểm tra trùng lặp người nuôi dưỡng
Một người phụ thuộc chỉ được tính cho một người nộp thuế trong cùng một năm.
Nếu nhiều người cùng nuôi dưỡng, gia đình phải thỏa thuận để tránh bị loại khi quyết toán.
Điều kiện để được tính là người phụ thuộc
Một cá nhân muốn được tính là người phụ thuộc theo quy định phải đáp ứng các điều kiện sau:
Người đang trong độ tuổi lao động
Cần thỏa đồng thời cả hai điều kiện:
- Không có khả năng lao động do:
- Bị khuyết tật theo quy định của pháp luật về người khuyết tật.
- Hoặc mắc các bệnh làm mất khả năng lao động như: AIDS, ung thư, suy thận mãn,…
- Không có thu nhập, hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm không vượt quá 1.000.000 đồng, tính trên tất cả các nguồn.
Người ngoài độ tuổi lao động
Cần thỏa một điều kiện duy nhất: Không có thu nhập, hoặc thu nhập bình quân tháng trong năm từ mọi nguồn không vượt quá 1.000.000 đồng.
Hướng dẫn cách tính giảm trừ gia cảnh
Việc hiểu rõ mức giảm trừ gia cảnh mỗi người được bao nhiêu là bước quan trọng khi tính Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN). Mỗi người nộp thuế cần nắm đúng quy định trong Luật Thuế Thu nhập Cá nhân (TNCN) để xác định Thu nhập tính thuế, tránh thiếu sót trong quá trình kê khai thuế, quyết toán thuế TNCN cuối năm và đảm bảo các khoản giảm trừ được áp dụng đầy đủ.
Xác định mức giảm trừ gia cảnh theo quy định hiện hành
Theo quy định hiện nay, người nộp thuế được áp dụng:
- Mức giảm trừ bản thân: 11.000.000 đồng/tháng (132 triệu đồng/năm)
- Mức giảm trừ người phụ thuộc: 4.400.000 đồng/tháng/người
(Mức giảm trừ gia cảnh mới nhất hiện nay được thực hiện theo Nghị quyết 954/2020/UBTVQH14)
Cách tính giảm trừ gia cảnh
Việc tính giảm trừ gia cảnh trong Thuế Thu nhập cá nhân (TNCN) được thực hiện theo 3 bước cơ bản sau:
Bước 1: Xác định thu nhập chịu thuế
- Tính tổng thu nhập từ tiền lương, tiền công và các khoản thu nhập chịu thuế khác trong kỳ tính thuế.
- Loại trừ các khoản thu nhập miễn thuế theo quy định (nếu có) để ra thu nhập chịu thuế.
Bước 2: Áp dụng mức giảm trừ cho bản thân
- Trừ đi mức giảm trừ bản thân là 11 triệu đồng/tháng (tương đương 132 triệu đồng/năm) cho người nộp thuế.
- Đây là mức giảm trừ cố định, được áp dụng cho tất cả đối tượng nộp thuế.
Bước 3: Áp dụng mức giảm trừ cho người phụ thuộc
- Trừ tiếp 4,4 triệu đồng/tháng cho mỗi người phụ thuộc đã đăng ký thành công với cơ quan thuế.
- Mức giảm này chỉ được tính khi người phụ thuộc đáp ứng đúng điều kiện và đã được chấp nhận trên hệ thống quản lý thuế.
Mức giảm trừ gia cảnh áp dụng từ năm 2026
Theo Nghị quyết mới được thông qua, mức giảm trừ gia cảnh sẽ được điều chỉnh tăng mạnh từ kỳ tính thuế năm 2026. Mức điều chỉnh tăng hơn 40% so với quy định hiện hành. Cụ thể như sau:
Mức giảm trừ cho bản thân người nộp thuế
- Tăng từ 11 triệu đồng/tháng lên 15,5 triệu đồng/tháng
- Tương đương 186 triệu đồng/năm
Mức này áp dụng cho tất cả đối tượng nộp thuế và được trừ trực tiếp vào thu nhập tính thuế.
Mức giảm trừ cho mỗi người phụ thuộc
- Tăng từ 4,4 triệu đồng/tháng lên 6,2 triệu đồng/tháng
- Tương đương 74,4 triệu đồng/năm
Người nộp thuế chỉ được hưởng mức giảm này khi người phụ thuộc đáp ứng đủ điều kiện và đã được đăng ký thành công.
Ý nghĩa của mức giảm trừ gia cảnh mới
Việc điều chỉnh này giúp giảm gánh nặng thuế cho người lao động và phản ánh đúng mức chi tiêu tối thiểu hiện nay. Khi áp dụng mức mới, nhiều trường hợp sẽ không còn thuộc diện phải nộp thuế TNCN, cụ thể:
- Không có người phụ thuộc: Người có thu nhập từ 17 triệu đồng/tháng trở xuống (sau khấu trừ bảo hiểm bắt buộc) không phải nộp thuế TNCN.
- Có 1 người phụ thuộc: Người có thu nhập từ 24 triệu đồng/tháng trở xuống sẽ không phải nộp thuế.
- Có 2 người phụ thuộc: Người có thu nhập từ 31 triệu đồng/tháng trở xuống sẽ không phải nộp thuế.
Nhờ mức giảm trừ mới, các nhóm thu nhập thấp và trung bình được hưởng lợi rõ rệt.
>>> Xem thêm: Hệ số lương cơ bản là gì? Hệ số lương cơ bản cập nhật mới nhất
Kết
Khi hiểu đúng bản chất của khoản giảm trừ gia cảnh, người lao động có thể tự tính toán được mức thu nhập phải nộp thuế, số thuế cần đóng và những trường hợp được giảm trừ cho người phụ thuộc. Trong bối cảnh mức giảm trừ được điều chỉnh theo từng giai đoạn để phù hợp thực tế đời sống, việc cập nhật thông tin kịp thời là điều cần thiết. Đây là nền tảng để mỗi cá nhân kê khai và quyết toán thuế chính xác, minh bạch và hiệu quả.
Đừng quên theo dõi Sabay để cập nhật các tin tức hữu ích bạn nhé!
SABAY – ĐỒNG HÀNH BAY XA
Hotline: 093 179 1122
Trụ sở: 99 Cộng Hòa, P. Tân Sơn Nhất, TP. HCM
