Trong kinh doanh nhỏ và vừa, hộ kinh doanh là một trong những hình thức phổ biến nhất nhờ thủ tục thành lập đơn giản, ít ràng buộc về báo cáo tài chính so với doanh nghiệp. Tuy nhiên, khi hoạt động sản xuất – kinh doanh thực sự bắt đầu, thuế thu nhập cá nhân (TNCN) và thuế giá trị gia tăng (GTGT) trở thành nghĩa vụ tài chính bắt buộc mà chủ hộ kinh doanh phải thực hiện. Đặc biệt, kể từ năm 2024–2026, pháp luật thuế có nhiều thay đổi, khiến việc tính thuế hộ kinh doanh đôi khi khiến người kinh doanh bối rối nếu không nắm vững quy định.
Bài viết này sẽ giúp bạn hiểu đúng – chính xác cách tính thuế hộ kinh doanh 2026. Mời quý độc giả cùng theo dõi với Sabay nhé!
Hộ Kinh Doanh Là Gì? Pháp Luật Điều Chỉnh Thuế Hộ Kinh Doanh
Trước khi đi vào cách tính thuế, ta cần làm rõ hộ kinh doanh là gì và pháp luật nào điều chỉnh:
Theo Luật Doanh nghiệp và các văn bản hướng dẫn liên quan, hộ kinh doanh là tổ chức kinh tế do một cá nhân hoặc nhóm cá nhân đứng tên, không có tư cách pháp nhân, hoạt động kinh doanh theo Đăng ký Hộ Kinh doanh.
Về thuế, hộ kinh doanh phải tuân thủ quy định tại:
- Luật Quản lý Thuế 2019;
- Thông tư 40/2021/TT-BTC hướng dẫn về thuế GTGT, thuế TNCN;
- Nghị định số 126/2020/NĐ-CP hướng dẫn thi hành Luật Quản lý Thuế;
- Các văn bản sửa đổi, bổ sung có hiệu lực trong năm 2026.
Phần lớn hộ kinh doanh hiện nay lựa chọn chế độ khoán thuế hoặc kê khai thuế theo sổ sách, tùy thuộc vào quy mô doanh thu và lựa chọn hình thức nộp thuế.
Các Phương Pháp Tính Thuế Áp Dụng Cho Hộ Kinh Doanh Năm 2026
Hiện nay, hộ kinh doanh có thể áp dụng hai phương pháp tính thuế chính:
- Tính thuế theo phương pháp khoán (thuế khoán);
- Kê khai thuế theo sổ sách (kê khai thực tế phát sinh).
Lựa chọn phương pháp thuế có ảnh hưởng trực tiếp đến cách tính và số thuế phải nộp, do đó người kinh doanh cần hiểu rõ ưu – nhược điểm từng phương pháp.
Cách Tính Thuế Theo Phương Pháp Khoán
Khái niệm và điều kiện áp dụng
Thuế khoán là phương pháp tính thuế dựa trên doanh thu chịu thuế ấn định bởi cơ quan thuế theo từng ngành nghề, khu vực. Hộ kinh doanh lựa chọn thuế khoán khi:
- Có doanh thu năm dự kiến dưới ngưỡng nhất định (do cơ quan thuế quy định);
- Không bắt buộc kê khai sổ sách kế toán theo chế độ kế toán;
- Tuân thủ quy định kê khai và nộp tờ khai định kỳ theo tháng/quý.
Cách tính thuế khoán cơ bản
Dưới phương pháp khoán, số thuế phải nộp là tỷ lệ % trên doanh thu chịu thuế theo mức do cơ quan thuế ấn định.
Công thức chung:
Thuế phải nộp = Doanh thu × Tỷ lệ % thuế khoán
Trong đó, tỷ lệ % này gồm các loại thuế như thuế GTGT, thuế TNCN và các loại thuế, phí khác (nếu có) theo quy định.
Ưu điểm của tính thuế khoán
- Đơn giản – dễ quản lý vì không phải lập sổ kế toán chi tiết;
- Dự toán được số thuế nhanh chóng, dễ tính;
- Thích hợp với hộ kinh doanh quy mô nhỏ.
Tuy nhiên, mức thuế khoán thường được ấn định ở mức cố định dựa trên doanh thu và ngành nghề nên hộ kinh doanh không thể giảm thuế bằng cách ghi giảm chi phí như doanh nghiệp kê khai theo sổ sách.
Kê Khai Thuế Theo Sổ Sách – Khi Nào Hộ Kinh Doanh Phải Áp Dụng?
Điều kiện áp dụng kê khai thực tế phát sinh
Theo quy định tại Thông tư 40/2021/TT-BTC và các văn bản hướng dẫn thuế, hộ kinh doanh phải kê khai theo sổ sách khi:
- Hộ kinh doanh lựa chọn không thuộc diện khoán;
- Có doanh thu vượt ngưỡng do cơ quan thuế quy định;
- Hộ kinh doanh có nhu cầu hạch toán chi phí được trừ để giảm số thuế TNCN hoặc GTGT phải nộp.
Cách tính theo sổ sách
Phương pháp này đòi hỏi ghi chép doanh thu, chi phí, thuế đầu vào, thuế đầu ra một cách chi tiết và đầy đủ. Thuế TNCN và GTGT được xác định dựa trên chênh lệch giữa doanh thu – chi phí hợp lệ.
Cụ thể:
- Thuế GTGT: xác định trên cơ sở GTGT phát sinh của kỳ tính thuế;
- Thuế TNCN: xác định theo thu nhập thực tế của hộ kinh doanh (doanh thu – chi phí được trừ).
Phương pháp kê khai theo sổ sách phù hợp với hộ kinh doanh quy mô lớn, có chi phí đầu vào đáng kể hoặc có nhu cầu tận dụng các khoản chi phí để giảm thuế.
Cách Tính Thuế GTGT Hộ Kinh Doanh Năm 2026
Thuế GTGT theo phương pháp khoán
Đối với hộ kinh doanh thuộc diện khoán, cơ quan thuế sẽ ấn định tiền thuế GTGT phải nộp theo tháng/quý dựa trên doanh thu theo từng ngành nghề.
Cách tính:
Thuế GTGT = Doanh thu khoán × Tỷ lệ % GTGT ấn định
Tỷ lệ % này do cơ quan thuế quy định và có thể khác nhau tùy theo ngành nghề kinh doanh.
Thuế GTGT theo kê khai sổ sách
Nếu hộ kinh doanh kê khai theo sổ sách, thuế GTGT được tính theo phương pháp khấu trừ:
Thuế GTGT phải nộp = Thuế GTGT đầu ra – Thuế GTGT được khấu trừ
Cách tính này tương tự như doanh nghiệp, trong đó:
- Thuế GTGT đầu ra phát sinh từ bán hàng hóa/dịch vụ;
- Thuế GTGT đầu vào là thuế đã trả cho hàng hóa/dịch vụ mua vào phục vụ sản xuất.
Điều này yêu cầu hộ kinh doanh lưu giữ hóa đơn, chứng từ hợp lệ để được khấu trừ thuế GTGT đầu vào theo quy định pháp luật.
Cách Tính Thuế Hộ Kinh Doanh Năm 2026
Thuế thu nhập cá nhân là loại thuế đánh vào thu nhập chịu thuế của chủ hộ kinh doanh. Cách tính thuế TNCN phụ thuộc vào phương pháp kê khai thuế:
Thuế TNCN theo phương pháp khoán
Với hộ kinh doanh theo phương pháp thuế khoán, thuế TNCN sẽ được tính là tỷ lệ phần trăm trên doanh thu khoán, bao gồm cả thuế GTGT và TNCN trong một mức % tổng hợp.
Do đó, chủ hộ kinh doanh không phải tính riêng TNCN trên cơ sở thu nhập thuần (doanh thu – chi phí) mà là trên doanh thu xác định khoán.
Thuế TNCN theo kê khai sổ sách
Nếu hộ kinh doanh kê khai theo sổ sách, thuế TNCN được tính theo:
Thuế TNCN phải nộp = Thu nhập chịu thuế × Thuế suất lũy tiến từng phần
Trong đó:
- Thu nhập chịu thuế = Doanh thu – Chi phí được trừ;
- Chi phí được trừ là các chi phí hợp lệ liên quan trực tiếp đến hoạt động kinh doanh theo quy định thuế;
- Thuế suất lũy tiến từng phần được áp dụng theo biểu thuế TNCN hiện hành.
Cách tính này tương tự như cơ chế tính thu nhập cá nhân của các cá nhân kinh doanh theo quy định tại Luật Thuế TNCN và các văn bản hướng dẫn hiện hành.
Thuế Thu Nhập Doanh Nghiệp và Thuế Khác Liên Quan
Đối với hộ kinh doanh, thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) thường không áp dụng nếu hộ kinh doanh chỉ lựa chọn thuế TNCN; tuy nhiên, nếu hộ kinh doanh có nhu cầu chuyển đổi sang doanh nghiệp thì phải tuân thủ quy định TNDN. Ngoài ra, hộ kinh doanh cũng cần chú ý một số khoản phí, lệ phí khác như:
- Lệ phí môn bài: đóng theo mức doanh thu và quy mô hoạt động;
- Các loại phí liên quan đến môi trường, kiểm định (nếu có).
Các khoản này không trực tiếp thuộc thuế TNCN hay GTGT nhưng cũng là dịch vụ thu của Nhà nước mà hộ kinh doanh phải nộp đúng hạn.
Thời Hạn và Chế Độ Kê Khai – Nộp Thuế Hộ Kinh Doanh
Thời hạn nộp thuế theo tháng/quý
Với hộ kinh doanh áp dụng thuế khoán: tùy theo quy định của cơ quan thuế, kê khai và nộp theo tháng hoặc theo quý;
Với hộ kinh doanh kê khai theo sổ sách: thuế GTGT và TNCN phát sinh trong kỳ tính thuế phải kê khai và nộp theo tháng/quý theo quy định hiện hành.
Một số quy định phổ biến:
- Hộ kinh doanh phải gửi tờ khai thuế trước khi nộp thuế;
- Hạn nộp tờ khai và thuế thường là ngày 20 của tháng/quý tiếp theo phát sinh nghĩa vụ thuế.
Kê khai và nộp lệ phí môn bài
Lệ phí môn bài phải nộp trước ngày 30/01 hàng năm nếu hộ kinh doanh có hoạt động trong năm đó. Từ năm 2026, lệ phí môn bài chính thức được bãi bỏ.
>>> Xem thêm: Mức đóng bảo hiểm xã hội năm 2026 như thế nào?
Kết
Tính thuế hộ kinh doanh năm 2026 không chỉ đơn thuần là nhân tỷ lệ phần trăm với doanh thu. Việc lựa chọn phương pháp thuế, xác định doanh thu chịu thuế, thời điểm kê khai và nộp thuế đều ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí thuế phải nộp và nghĩa vụ pháp lý của người kinh doanh.
Theo dõi Sabay để cập nhật các tin tức hữu ích bạn nhé!
SABAY – ĐỒNG HÀNH BAY XA
Hotline: 093 179 1122
Trụ sở: 99 Cộng Hòa, P. Tân Sơn Nhất, TP. HCM
